საბანკო სამართალი

ძირითადი კანონმდებლობა და მარეგულირებელი ინსტიტუტი

საქართველოს საბანკო სისტემის ძირითადი მარეგულირებელი ნორმატიული აქტებია:

• კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ საქართველოს კანონი: წარმოადგენს საბანკო სექტორის მარეგულირებელ ფუნდამენტურ აქტს. იგი სრულყოფილად აწესრიგებს ფინანსური ინსტიტუტის ინსტიტუციურ მოწყობას — დაფუძნების, ავტორიზაციისა და ოპერირების ეტაპებიდან, რეორგანიზაციისა და ლიკვიდაციის პროცედურებამდე. კანონი ადგენს კორპორატიული მართვის მკაცრ სტანდარტებს, კაპიტალის ადეკვატურობის მოთხოვნებს, რისკების მართვის ჩარჩოსა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის საკანონმდებლო გარანტიებს.
• საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ საქართველოს ორგანული კანონი: განსაზღვრავს ქვეყნის ცენტრალური ბანკის სამართლებრივ სტატუსს, ინსტიტუციური დამოუკიდებლობის გარანტიებსა და ექსკლუზიურ მანდატს. აღნიშნული აქტი აწესრიგებს სებ-ის ძირითად ფუნქციებს მაკროეკონომიკური სტაბილურობის უზრუნველყოფისა და საფინანსო სექტორის, მათ შორის კომერციული ბანკების, პრუდენციული ზედამხედველობისა და რეგულირების მიმართულებით.
• საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების შესახებ საქართველოს კანონი: არეგულირებს საქართველოში საგადახდო სისტემების ფუნქციონირებასა და საგადახდო მომსახურების მიწოდების წესებს. იგი განსაზღვრავს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერების უფლებებსა და მოვალეობებს, მომხმარებელთა უფლებებს საგადახდო ოპერაციების განხორციელებისას და საგადახდო სისტემების უსაფრთხოების მოთხოვნებს.
• ფინანსური ორგანიზაციების მიერ მომსახურების გაწევისას მომხმარებელთა უფლებების დაცვის წესის დამტკიცების თაობაზე საქართველოს ეროვნული ბანკის ბრძანება: მიზნად ისახავს ფინანსური მომსახურების მომხმარებელთა უფლებების დაცვას, მათ შორის ინფორმაციის მიწოდების, გამჭვირვალე პირობების უზრუნველყოფისა და დავების გადაწყვეტის ეფექტური მექანიზმების შექმნის გზით.
• ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ საქართველოს კანონი: ადგენს სამართლებრივ საფუძვლებს ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების წინააღმდეგ ბრძოლისთვის. იგი განსაზღვრავს ფინანსური ინსტიტუტების, მათ შორის კომერციული ბანკების ვალდებულებებს ამ სფეროში.
• საქართველოს ეროვნული ბანკი: საქართველოს ეროვნული ბანკი არის ქვეყნის ცენტრალური ბანკი და მთავარი მარეგულირებელი ორგანო საბანკო სექტორში. მისი ფუნქციები მოიცავს:
  • საბანკო ზედამხედველობა: კომერციული ბანკების საქმიანობის მონიტორინგი და მათ მიერ კანონმდებლობისა და ეროვნული ბანკის რეგულაციების დაცვის კონტროლი.
  • ნორმატიული აქტების გამოცემა: ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია გამოსცეს საბანკო რეგულაციები, ინსტრუქციები და სხვა ნორმატიული აქტები, რომლებიც სავალდებულოა კომერციული ბანკებისთვის. ეს აქტები დეტალურად არეგულირებს სხვადასხვა ასპექტს, როგორიცაა კაპიტალის ადეკვატურობა, ლიკვიდურობა, საკრედიტო რისკების მართვა, საოპერაციო რისკები, ინფორმაციული ტექნოლოგიების უსაფრთხოება და სხვა.
  • ლიცენზირება: კომერციული ბანკებისთვის ლიცენზიების გაცემა და გაუქმება.
  • ფინანსური სტაბილურობის უზრუნველყოფა: საბანკო სისტემის სტაბილურობის შენარჩუნება და სისტემური რისკების პრევენცია.
  • საგადახდო სისტემების ზედამხედველობა: ქვეყანაში მოქმედი საგადახდო სისტემების რეგულირება და ზედამხედველობა.